VRIEZENVEEN – De gemeente Twenterand wil als eerste om tafel bij grondverkoop voor zandwinning in Oosterweilanden in Vriezenveen. Het plan is om daarvoor het voorkeursrecht te gebruiken. Dit voornemen levert kritische reacties, want een deel van het gebied is ook in beeld voor de komst van windturbines. Dinsdag is de politiek aan zet. De gemeente kon vorige week niet aangeven wat het voorkeursrecht betekent voor de windenergieplannen.
Wat is het gemeentelijk voorkeursrecht?
Voor de goede orde: voorkeursrecht is geen onteigening. Als de grondeigenaar niet wil verkopen, dan hoeft hij niet. Bij verkoop moet de grond eerst aan de gemeente worden aangeboden. De voordelen voor de gemeente: regie in handen houden en grondspeculatie en versnippering van eigendom tegengaan. Het nadeel voor de verkoper is: niet de vrijheid om zelf een koper te kiezen, mogelijke beperkingen in onderhandelingen met belangstellenden en de kans op langere verkoopprocedures. Bij meningsverschillen over de aankoopprijs (bij een bod van de gemeente) kan bovendien de gang naar de rechter wachten.
Gaat de gemeente zand winnen?
Nee. De gemeente wil voorkomen dat “de uitvoering van de beoogde ontwikkeling wordt belemmerd. Dat de feitelijke ontwikkeling door derden wordt uitgevoerd, doet aan het nut van het voorkeursrecht niet af”, staat in de ambtelijke stukken over waarom de gemeente nu naar het instrument van voorkeursrecht grijpt.
Waarom wil de gemeente kopen?
Als reden wordt verwezen naar een samenwerkings- en realiseringsovereenkomst, die in 2008 is gesloten met de initiatiefnemers van het project Oosterweilanden. Hierin zou staan “dat de gemeente zich zal inspannen om binnen het projectgebied een voorkeursrecht te vestigen op daarvoor in aanmerking komende gronden”. De kosten zouden worden gedragen door de initiatiefnemers. Die woorden zijn niet te controleren, want de samenwerkingsovereenkomst is niet openbaar. Die bevat volgens de gemeente “informatie waarvan het niet wenselijk is dat deze breder wordt verspreid dan noodzakelijk is”. Gemeenteraadsleden mogen het stuk inzien, omdat zij snel een beslissing moeten nemen. Er is sprake van tijdsdruk om aan wettelijke termijnen te voldoen.
Waarom nu?
VOF Oosterweilanden heeft eerder dit jaar aan de gemeente de actuele planning van het zandwinproject toegelicht. “Wanneer op dit moment geen stappen worden gezet om eventuele grondverwerving mogelijk te maken en de daarvoor benodigde procedures in gang te zetten, ontstaat het risico dat de verdere uitvoering van het project vertraging oploopt of op termijn zelfs stil komt te liggen”, is de weergave van dat gesprek door de gemeente Twenterand.
UPDATE 8-9-2026
In deze week toegevoegde brieven wordt de noodzaak door een grondeigenaar in twijfel getrokken met een overzicht.
Wat is de kritiek?
Inmiddels zijn er diverse schriftelijke reacties binnengekomen bij de politiek. Lokale grondeigenaren hebben in dit zoekgebied de Vereniging Duurzaam ATT (VDATT) opgericht. Door Pure Energie, Zandwinning (Oosterweilanden BV) en VDATT is een gezamenlijk plan ingediend bij de provincie om tot ontwikkeling van windenergie te komen. Dit plan is door de provincie geselecteerd en goedgekeurd om verder te ontwikkelen. De grondeigenaren zijn daarom onaangenaam verrast door het voorkeursrecht. “Waarom dan nu, op dit moment opnieuw een voorkeursrecht te vestigen en de belangen van het windproject negeren?”, is een vraag van de eigenaren. Gesproken wordt van “ernstige vragen over de zorgvuldigheid en onafhankelijkheid van de belangenafweging”. VDATT vraagt de politiek om “besluitvorming waarbij expliciet wordt geborgd dat het voorkeursrecht de vestiging van voor Windpark ATT noodzakelijke opstalrechten niet onmogelijk maakt of belemmert”. Ook wil de vereniging weten welke concrete dreiging van grondspeculatie, ongewenste grondtransacties of versnippering er bestaat.
Daarnaast is inmiddels een schrijven van een accountant (namens onbekende belanghebbenden) bij de politiek binnengekomen. Daarin wordt gesproken over: “De vestiging van het voorkeursrecht op genoemde percelen heeft niets te maken met het algeheel belang van inwoners of ondernemers binnen de gemeente Twenterand, slechts met het belang van één partij”.
Foto: Sven Hubert / Tekst: Wim de Jonge
Het bericht Kritische vragen over voorkeursrecht zandwinning verscheen eerst op Delta FM.
